Αρχείο ετικέτας Άπατρις

Ένα σύγχρονο παράδειγμα πρακτικής αναρχικής παρέμβασης στην τοπική αυτοδιοίκηση (Άπατρις #26)

1. Σπετσάνο Αλμπανέζε1

1.1 Ο τόπος

 Όψη του Σπετζάνο

Το Σπετσάνο Αλμπανέζε δεν είναι μεγάλη πόλη: έχει 10.000 κατοίκους. Βρίσκεται στη (νότια) ιταλική περιφέρεια της Καλαβρίας,  μια περιοχή πρώτιστα αγροτική, όπου όσοι κατέχουν κάποιο κομμάτι γης ζουν μετά δυσκολίας από την περιουσία τους καλλιεργώντας οπωροφόρα, ροδακινιές και ελιές, ενώ όσοι είναι ακτήμονες δουλεύουν στην πλειοψηφία τους ως «μαύροι» αγρεργάτες για μεγάλους γαιοκτήμονες ή στις μικρές μονάδες μεταποίησης και εμπορίας των αγροτικών προϊόντων. Πολλοί δουλεύουν και στον τομέα της οικοδομής.

Ο τριτογενής τομέας είναι αρκετά αναπτυγμένος, ενώ δεν υπάρχει βιομηχανική παραγωγή. Τα τελευταία χρόνια δε, η ανεργία βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα.

1.2 Η γέννηση της «Δημοτικής Ομοσπονδίας Βάσης»2

Η Δημοτική Ομοσπονδία Βάσης(σημ.: από ένα σημείο κι έπειτα, Δ.Ο.Β. στο κείμενο)είναι αποτέλεσμα της αδιάλειπτης δρασηριοποίησης των αναρχικών στην περιοχή – ανελλιπώς από τις αρχές της δεκαετίας του ’70. Από τότε ακόμα, η δημαρχία βρισκόταν πάντα στα χέρια του κομμουνιστικού κόμματος και δεν είχε τίποτα να «ζηλέψει» από τις πρακτικές των χριστιανοδημοκρατών και των άλλων αστικών κομμάτων όσον αφορά την πάντα παρούσα διαφθορά, τα σκάνδαλα και τις πελατειακές σχέσεις.

Επιπροσθέτως, πάντα βρισκόταν σε ισχύ η κατασταλτική λογική των σταλινικών αυτών μορφωμάτων (το δημοτικό συμβούλιο είχε απαγορεύσει τις όποιες διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις στην κεντρική πλατεία και με διάφορα προσχήματα επέτρεπε τη χρήση των δημοτικών αιθουσών για εκδηλώσεις μόνο στα μέλη του κομμουνιστικού κόμματος). Εκείνη την περίοδο, οι αναρχικοί αποφάσισαν να ξεκινήσουν μια πολιτική δουλειά προς την κατεύθυνση της δημιουργίας δομών βάσης αποτελούμενων από φοιτητές, ανέργους και εργάτες, οι οποίες ασχολούνταν ως επί το πλείστον με τοπικά ζητήματα που αφορούσαν την υγεία – περίθαλψη, τη χωροταξία – αστικοποίηση, τα εργασιακά και την οικολογία.

Οι δομές αυτές, που είχαν τη μορφή επιτροπών, ενώθηκαν το 1979 σε μια πλατφόρμα ονόματι«Περιφερειακή Συνδικαλιστική Ένωση», που σύντομα ήρθε σε οξεία σύγκρουση με το Δημαρχείο ως αποτέλεσμα της δουλειάς αντιπληροφόρησης που έκανε σε σχέση με τις αποφάσεις της δημοτικής αρχής.

 Η θέση του σπετζάνο στην Ιταλία

Οι εν λόγω επιτροπές διερευνούσαν διάφορα τοπικά ζητήματα αναφορικά με τους τομείς στους οποίους κάθεμία δραστηριοποιούνταν και εξέθεταν συνεχώς και με στοιχεία τις περιπτώσεις διαφθοράς και τα σκάνδαλα της τοπικής αυτοδιοίκησης με το να μεταφέρουν στις πλατείες και στους δρόμους τον προβληματισμό για τις δημοτικές αποφάσεις, οργανώνοντας συναντήσεις με τους πολίτες μέσω σχετικών παρουσιάσεων για να καταγγέλλουν τις αδιαφανείς υποθέσεις διαχείρισης της δημοτικής αρχής. Για να καταπνίξουν τις πρωτοβουλίες αυτές των αναρχικών και προκειμένου είτε να τους διασπάσουν είτε να τους κάνουν να σωπάσουν, οι εκάστοτε δήμαρχοι χρησιμοποίησαν ποικίλα μέσα: εκβιασμούς, απειλές, πελατειακού τύπου υποσχέσεις σε μεμονωμένα άτομα, καταγγελίες για «κατάληψη δημόσιων χώρων» και της αίθουσας του δημοτικού συμβουλίου. Στα 1992 όμως, έλαβε χώρα ένα γεγονός που είχε μεγάλο αντίκτυπο: η τοπική δικαστική αρχή καθαίρεσε τη διοικούσα δημοτική παράταξη λόγω της αποκάλυψης ενός σκανδάλου πρόσληψης κάποιου εκπαιδευτικού με αθέμιτο, παράνομο τρόπο. Αυτό ήρθε να εμπεδώσει στην αντίληψη του κόσμου την εγκυρότητα των έως τότε σχετικών καταγγελιών και παρεμβάσεων των αναρχικών και ήγειρε ισχυρά αισθήματα συμπάθειας αλλά και ενδιαφέρον για τις πρακτικές και τις ιδέες τους. Αποτέλεσμα ήταν να συγκληθεί μια περιφερειακή αναρχική συνδιάσκεψη με ευρεία παρουσία και ενδιαφερομένων πολιτών, από την οποία εν τέλει ζητήθηκε επίμονα να συγκροτήσει και να κατεβάσει στις δημοτικές εκλογές μια εναλλακτική λίστα υποψηφίων, απέναντι στην πολυετή, διεφθαρμένη διαχείριση των τοπικών Αρχών. Οι αναρχικοί, που έως τότε είχαν επανειλημμένα διεξαγάγει επίμονες εκστρατείες αποχής από τις εκλογές, δεν θέλησαν βέβαια ν’ ακολουθήσουν τις προτροπές του κόσμου προδίδοντας τις θέσεις τους αλλά απέφυγαν και να εμμείνουν σ’ αυτές σε μια αποκλειστικά ιδεολογική βάση.

Έτσι, εκείνη τη χρονιά και μετά από πολλές συζητήσεις, αποφασίστηκε η ίδρυση της Δημοτικής Ομοσπονδίας Βάσης. Κι ενώ τα πολιτικά κόμματα προετοίμαζαν τις λίστες τους για να κυνηγήσουν τις ψήφους του κόσμου, οι αναρχικοί ξεκινούσαν να εξηγούν για μια ακόμα φορά τους λόγους για τους οποίους δεν συμμετείχαν στις εκλογές και παράλληλα πρότειναν μια δημοτική δομή βάσης ως  εργαλείο αδιαμεσολάβητης δράσης για την επίλυση των προβλημάτων της πόλης και της περιφέρειας και ως εναλλακτική (αντι)πρόταση στη δημοτική Αρχή και στο θεσμικό συνδικαλισμό, με πρόσθετο στόχο την υπεράσπιση αλλά και προώθηση των συμφερόντων των εργαζομένων, των ανέργων, των συνταξιούχων, των αγροτών και των φοιτητών. Ουσιαστικά πρότειναν τη δημιουργία μιας αυτοοργανωμένης δομής αντιεξουσίας για όλους όσους ήθελαν να συναντηθούν, να ενωθούν, να διαβουλευτούν και να βρουν εναλλακτικές λύσεις στα κοινωνικά προβλήματα, σε μια ελευθεριακή «μεθοδολογική» βάση. Κατά τη διάρκεια των εκλογικών εκστρατειών των υπολοίπων, εκείνοι προωθούσαν την πρόταση για τη δημιουργία μιας δημοτικής ομοσπονδίας πολυθεματικών ομάδων και επιτροπών βάσης ως αντίπαλου δέους στους εκλεγμένους τοπικούς άρχοντες. Επί τούτου καλέστηκε μια γενική συνέλευση κατοίκων που είχε μεγάλη συμμετοχή και στην οποία  πολλοί πολίτες δήλωσαν φίλα προσκείμενοι στην ιδέα και την πρακτική αυτή, όχι μόνο αναρχικοί ή συμπαθούντες αλλά και άτομα που, αν και δεν απείχαν από την εκλογική πρακτική, συμφωνούσαν και με την αναγκαιότητα συγκρότησης μιας Δημοτικής Ομοσπονδίας Βάσης με τέτοιο προσανατολισμό, καθώς δεν ήθελαν να δώσουν καμιά «εν λευκώ» εντολή στους υποψήφιους των κομμάτων κι ένιωθαν την ανάγκη να αυτοοργανωθούν σε ένα πολιτικο-κοινωνικό σώμα για να τους ελέγχουν.

Συνοπτικά λοιπόν, μ’ αυτό τον τρόπο γεννήθηκε η Δημοτική Ομοσπονδία Βάσης: ως μια δομή αντιεξουσίας, μια αυτοδιαχειριζόμενη εναλλακτική, οριζόντιο όργανο αυτοκυβέρνησης απέναντι στην κάθετη θεσμική διαχείριση σε επίπεδο τοπικό και κοινωνικό.

1.3 Πώς λειτουργεί η Δ.Ο.Β.

Όπως προκύπτει από τα παραπάνω, η δραστηριοποίηση στην Δ.Ο.Β. δεν εξαρτήθηκε και δεν εξαρτάται  από μια συγκεκριμένη πολιτική τοποθέτηση, και βέβαια όχι από το φύλο, την καταγωγή ή τη θρησκεία αλλά από τις ιδιότητες του εργαζόμενου, του ανέργου, του συνταξιούχου, του φοιτητή, του αγρότη και του πολίτη (αλλά και απλού κατοίκου) γενικότερα. Μοναδική προϋπόθεση για ν’ ανήκει κανείς σ’ αυτή είναι η αποδοχή από πλευράς του των ελευθεριακών αξιών και μέσων αγώνα και οργάνωσης, καθώς και της ιδέας και πρακτικής της αυτοδιαχείρισης. Η Δ.Ο.Β. δεν πρόσκειται σε κανένα κόμμα – στις εκλογές δε στηρίζει κανένα και δε συμμετέχει σ’ αυτές. Τα μέλη που κατέχουν κάποιο δημόσιο αξίωμα ή συμμετέχουν στις εκλογές δεν έχουν δικαίωμα να επιλέγονται στα (άμεσα ανακλητά και προσωρινά) εκτελεστικά όργανα της Δ.Ο.Β. Σήμερα, οι εργαζόμενοι που επιλέγουν να ανήκουν (και) στη Δ.Ο.Β. προέρχονται κατά βάση από τους τομείς της εκπαίδευσης, της διοίκησης, της αγροτιάς, της οικοδομής, της καθαριότητας και της πληροφορικής, ενώ υπάρχει κι ένας μη ευκαταφρόνητος αριθμός συνταξιούχων. Η Δ.Ο.Β. δομείται στη βάση επαγγελματικών κλάδων που διεκδικούν ενεργά στους χώρους εργασίας και σε «συνδικάτα πολιτών και κατοίκων» που δουλεύουν πάνω σε προβλήματα που ενσκύπτουν στην ευρύτερη περιοχή, όπως τα περιβαλλοντικά – οικολογικά, αστεακά – χωροταξικά, ζητήματα υπηρεσιών που σχετίζονται με τα δημόσια αγαθά (υγεία – περίθαλψη, νερό, ρεύμα, ενέργεια) κ.α.Για όλ’ αυτά τα θέματα, οι ομάδες που συναπαρτίζουν τη Δ.Ο.Β. οργανώνουν συνελεύσεις όπου γίνονται δημόσιες συζητήσεις και καταλήγουν σε συνδιαμορφωμένες προτάσεις τις οποίες, θέλει δε θέλει, η εκλεγμένη δημοτική αρχή λαμβάνει υπόψη, αφού αμέσως μετά διαχέονται στις γειτονιές (και σε όλους τους εκάστοτε ενδιαφερόμενους, όπως και σε περιφερειακά οικιστικά σύνολα της επαρχίας της Κοζέντσα και της Περιφέρειας Καλαβρίας),προπαγανδίζονται και υποστηρίζονται ενεργά από πολλούς πολίτες – με διαδηλώσεις, παραστάσεις στο δημαρχείο, εφαρμογή συλλογικά αποφασισμένων, διαφορετικών από τις επιταγές των τοπικών αρχόντων, λύσεων επιμέρους προβλημάτων σε συνοικιακό επίπεδο κλπ.

Ως δομή αυτοδιαχείρισης, η Δ.Ο.Β. δε λειτουργεί με διευθυντικά όργανα. Οι προτάσεις που γίνονται και οι αποφάσεις που λαμβάνονται διαμορφώνονται αμεσοδημοκρατικά και αυτόνομα στις συνελεύσεις κάθε ειδικής ομάδας που την απαρτίζει. Η γενική συνέλευση όλων των μελών της λαμβάνει χώρα μια φορά το χρόνο, και εκτάκτως όποτε κριθεί απαραίτητο για κάποιο λόγο, αφού το ζητήσουν κάποια μέλη ή κάποιες υποομάδες της. Σ’ αυτή τίθενται σε διαβούλευση οι επιμέρους αποφάσεις που παίρνουν οι επαγγελματικοί της κλάδοι κι εκείνοι των πολιτών/ κατοίκων. Επιλέγεται δια συμφωνίας μια επιτροπή που αναλαμβάνει να συντονίσει τις εκστρατείες προπαγάνδισης και διεκδίκησης και να εκτελέσει τις αποφάσεις που τελικά λαμβάνονται3

. Γίνεται προσπάθεια να υπάρχει ομοφωνία ως προς αυτές, αν όμως δεν επιτευχθεί μετά από δύο ή τρεις, κοντινές χρονικά συναντήσεις, εγκρίνονται κατά πλειοψηφία. Η μειοψηφία έχει δικαίωμα να μην εκτελέσει τις αποφάσεις με τις οποίες διαφωνεί. Παρά ταύτα, δεν μπορεί και να εμποδίσει την εφαρμογή τους. Η διαφορά ανάμεσα στην Δ.Ο.Β. και τις θεσμικές – κατεστημένες δομές συνίσταται στο ότι οι δεύτερες εκχωρούν την εξουσία διαχείρισης των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών θεμάτων σε αντιπροσώπους που λειτουργούν μέσα σε ιεραρχικούς θεσμούς, με το ρόλο τους κατόπιν και στην καλύτερη περίπτωση, να περιορίζεται σε απόπειρες πίεσης προς αυτούς. Αντίθετα, η Δ.Ο.Β. αρνείται την ανάθεση της διοίκησης – διαχείρισης σε αντιπροσώπους. Αυτό συνεπάγεται βέβαια και διεκδικητικούς αγώνες, ταυτόχρονα όμως διατηρεί για τα μέλη και τη δυνατότητα να θέτουν αδιμεσολάβητα σ’ εφαρμογή πειράματα αυτοδιαχείρισης σε όλους τους τομείς, με μακροπρόθεσμο στόχο την επίτευξη μιας καθολικά εφαρμοζόμενης κοινωνικής εναλλακτικής πρότασης, βασισμένης σε κοινοτιστικές, ομοσπονδιακές και ελευθεριακές αρχές και λειτουργίες.

1.4 Πώς δρα η Δ.Ο.Β.: παραδείγματα παρεμβάσεων

H Δ.O.B. δεν ανήκε ποτέ στις δομές αυτές που, με οποιαδήποτε μορφή (κόμματα, συνδικάτα, οργανώσεις, Μ.Κ.Ο.,lobby κλπ) υπερασπίζονται άκριτα το κοινωνικό κράτος έναντι της νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Γνωρίζει καλά πως τόσο το πρώτο όσο και η νεοφιλελεύθερη συνταγή, μεταξύ (πολλών) άλλων, τείνουν εκ φύσεως στην ιδιοτελή επικάρπωση των αγώνων και των οφελημάτων, στην εκμετάλλευση, τη διαφθορά και τις πελατειακές σχέσεις. Γι’ αυτό, προωθεί και κάνει πράξη την εναλλακτική της αυτοδιεύθυνσης: απέναντι δηλαδή στην ιδιωτική ή κρατική, εργοδοτική οργάνωση της εργασίας, προτάσσει την οργάνωσή της σε πλαίσια συλλογικά – συνεργατικά. Αυτό δε σημαίνει ότι αναφέρεται στους συνεταιρισμούς που φτιάχνονται και λειτουργούν εντός της κυρίαρχης καπιταλιστικής συνθήκης, οι οποίοι διέπονται από γιγαντισμό και χαρακτηρίζονται από τις προσωποπαγείς κομματικές θέσεις, την εκμετάλλευση της εργασίας (ιδίως των μεταναστών) και στην επιδίωξη κέρδους και πλουτισμού. Αντίθετα, αναφέρεται και πριμοδοτεί την ιδέα ενός συνεργατικού κινήματος επαγγελματικών δικτύων βασισμένων στην αλληλεγγύη, την αλληλοβοήθεια και την ισότητα στην απόλαυση των καρπών του κοινού μόχθου, ή την κατανομή του ανάλογα με τις  ανάγκες των ατόμων και των νοικοκυριών, βάσει κοινώς αποδεκτών κριτηρίων συμπεφωνημένων απ’ όλους σε δημόσιες, ανοιχτές διαβουλεύσεις. Έτσι, έχει αναλάβει πρωτοβουλίες όπως οι παρακάτω:

– Ίδρυση της  συνεργατικής «Ουράνιο Τόξο»:

Όταν ο δήμαρχος δημοσιοποίησε την πρόθεσή του να ιδιωτικοποιήσει τις υπηρεσίες καθαριότητας του δήμου και να απολύσει το σχετικό προσωπικό, η Δ.Ο.Β. συγκρούστηκε ανοιχτά μαζί του και παράλληλα έφτιαξε, με τη συμμετοχή των υπό απόλυση εργαζομένων, μια συνεργατική παραγωγής και υπηρεσιών που ονομάστηκε «Ουράνιο Τόξο». Η κοοπερατίβα απευθύνθηκε στους πολίτες για τη δημοσιοποίηση της εφεξής ύπαρξής της και την ανάθεση εργασιών από μέρους τους με φθηνό αλλά αξιοπρεπές κόστος, απαρτίστηκε δε τόσο από τους εργάτες καθαριότητας όσο και από άνεργους νέους, προκειμένου για τη βιοποριστική τους απασχόλησή μέσω της συλλογικής εργασίας. Σήμερα λειτουργεί εύρυθμα καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα εργασιών που ξεκινούν από τους ελαιοχρωματισμούς και την ελαιοκομιδή και φτάνουν στις εργασίες τοπικής καθαριότητας.

– Για τα δημοτικά τέλη:

Οι δημόσιες συνελεύσεις που κάλεσε η Δ.Ο.Β. έθεσαν υπό συζήτηση το θέμα της σπουδαιότητας και κυρίως του τρόπου διάθεσης των εσόδων από τα δημοτικά τέλη. Στόχος ήταν να διαμορφωθούν προτάσεις προς τη δημοτική αρχή και η τελευταία να πιεστεί για την εφαρμογή τους. Όπου αυτές δεν έγιναν δεκτές, πολλές συνοικιακές συνελεύσεις πολιτών αποφάσισαν την από κοινού άρνηση πληρωμής των δημοτικών τελών στους τομείς που αυτά θεωρήθηκαν μη αναγκαία ή υψηλά.

– Για θέματα που απασχολούν την ευρύτερη περιοχή:

Άλλες πρωτοβουλίες που πήρε η Δ.Ο.Β. έχουν συγκροτήσει συνελεύσεις στις οποίες κλήθηκαν να παρουσιαστούν δήμαρχοι και σύμβουλοι διαφορετικών δήμων της περιφέρειας της Καλαβρίας, για να κουβεντιάσουν με τους παρόντες πολίτες προτάσεις σχετικές με τη διαχείριση των υπηρεσιών, την τοπική παραγωγή και τα περιβαλλοντικά θέματα. Οι περισσότεροι παραβρέθηκαν και, καλοπροαίρετα ή όχι, άκουσαν άμεσα τη γνώμη και τις προτάσεις των κατοίκων, ενώ τους γνωστοποιήθηκε η διάθεση των τελευταίων για ανυπακοή σε σχετικές ενέργειές τους που θα έρχονταν σε αντίθεση μ’ αυτές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινοτικής, δραστικής παρέμβασης στα πλαίσια αυτά στάθηκε η δραστηριοποίηση του πληθυσμού με αφορμή ένα κρατικό σχέδιο  για την κατασκευή υπόγειας σήραγγας προκειμένου για την απαλλαγή της περιοχής Νότιας Ιταλίας από κάποια βαγόνια τραίνων που έφεραν φορτία (του καρκινογόνου) αμιάντου. Όταν ανατέθηκε το έργο σε μια εταιρεία από τη Μόντενα και ανακοινώθηκε ότι θα φτιαχνόταν κοντά στο σταθμό τραίνων του Σπετσάνο, εν μέσω μιας περιοχής ανθηρής αγροτικής καλλιέργεας οπωροφόρων και ελαιόδεντρων, η Δ.Ο.Β. οργάνωσε μια εκστρατεία ενημέρωσης και αδιάλειπτων άμεσων δράσεων ενάντια στην προοπτική αυτή, που κορυφώθηκε σε μια τεράστια λαϊκή συνέλευση οργανωμένη από την«επιτροπή της Δ.Ο.Β. ενάντια στον αμίαντο». Η συνέλευση εξανάγκασε το δήμαρχο του Σπετσάνο να αποκηρύξει δημόσια και να καταγγείλει επίσημα το έργο, ενώ, σε μικρό χρονικό διάστημα, μετά από μαχητικές διαδηλώσεις και άμεσες δράσεις σαμποτάζ, η εταιρεία τα μάζεψε κι έφυγε.

– Για την κοινοτική διαχείριση των πηγών μεταλλικού νερού:

Το πρόβλημα αυτό δεν ήταν καινούριο για το Σπετσάνο Αλμπανέζε. Το 1923 (!), ο δήμαρχος της εποχής παραχώρησε σε ένα ιδιώτη την εκμετάλλευση των πηγών μεταλλικού νερού που διαθέτει η περιοχή. Από τότε και μέχρι σήμερα, οι εκάστοτε δημοτικές αρχές αδιαφορούσαν για το θέμα, ενδιαφερόμενες περισσότερο για την είσπραξη των πενιχρών αποδόσεων κερδών προς το δήμο από τους ιδιώτες που πάντα εκμεταλλεύονταν το νερό, παρά για μια διαφορετική οπτική διαχείρισης του φυσικού αυτού πλούτου προς όφελος όλων.

Πολλές φορές στο παρελθόν και με την επίμονη παρέμβαση της τοπικής αναρχικής ομάδας, οργανώθηκαν διαμαρτυρίες για να εκφραστεί η δυσφορία των κατοίκων για το ζήτημα. Όμως, πάντα αγνοούνταν από τη σύμπραξη του δήμου με τους ιδιώτες εκμεταλλευτές του νερού. Όταν δημιουργήθηκε η Δ.Ο.Β., ανακίνησε εντατικά το ζήτημα καλώντας και οργανώνοντας δημόσιες διαδηλώσεις σε όλη την επαρχία, εκθέσεις, διασκέψεις και συνελεύσεις, στις και από τις οποίες, προτάθηκε εν τέλει η δημοτικοποίηση των πηγών και η συλλογική τους διαχείριση από τους διάφορους δήμους της περιοχής με λογοδοσία στις επιτροπές κατοίκων. Ο αγώνας αυτός συνεχίζεται ακόμα κι εκείνο που μέχρι πρότινος ήταν δεδομένο, σήμερα αποτελεί διακύβευμα προς διεκδίκηση από τους οργανωμένους από τα κάτω κατοίκους.

2. Μπορεί αυτή η εμπειρία να εφαρμοστεί σε μεγαλύτερες πόλεις;

Είναι αναμφίβολα ευκολότερο για μια συλλογικότητα να έχει πληρέστερη εικόνα των προβλημάτων σε μια πόλη μικρή. Όπως φαίνεται από το απτό παράδειγμα του Σπετσάνο Αλμπανέζε, αρκεί να υπάρξει η πρωτοβουλία μιας μειοψηφικής αλλά οργανωμένης ομάδας, για να επηρεάσει το σύνολο σχεδόν του πληθυσμού. Σε μια μεγάλη πόλη όμως, η κατάσταση διαφέρει. Εκεί αποβαίνει δυσκολότερο για μια τέτοια ομάδα να έχει λεπτομερέστερη και σφαιρικότερη εικόνα της κοινωνικής προβληματικής και γενικά δυσχεραίνεται περισσότερο η απεύθυνση στο σύνολο του πληθυσμού. Αν όμως μια συλλογικότητα ή, ακόμα καλύτερα, πολλές τέτοιες, άρχιζαν να παρεμβαίνουν στα προβλήματα των επιμέρους συνοικιών – προαστίων, θα μπορούσαν αναμφισβήτητα, προϊόντος του χρόνου, να μεταφέρουν το Λόγο και την πρακτική τους σε όλους τους κατοίκους. Σε τελική ανάλυση, μια μικρή πόλη είναι σαν ένα προάστιο ενός μεγάλου αστικού κέντρου. Γι’ αυτό, το ξεκίνημα της δραστηριοποίησης σε μια χωροταξικά καθορισμένη ζώνη της πόλης με στόχο τη μετέπειτα επέκταση της δράσης και σε άλλες, θα μπορούσε να φέρει το ίδιο αποτέλεσμα μ’ αυτό της παρέμβασης σε μια κοινότητα 10.000 κατοίκων4

. Όπως και να ‘χει, ένα υπαρκτό, ενεργό και «χειροπιαστό» παράδειγμα όπως του Σπετσάνο είναι η καλύτερη αρχή για να εμπνεύσει ανάλογη κινητοποίηση και σε άλλα μέρη. Έτσι, η εμπειρία της Δ.Ο.Β. της συγκεκριμένης πόλης υιοθετήθηκε και από τους κατοίκους μιας άλλης κωμόπολης της επαρχίας της Κοζέντσα, του Σαν Λορέντζο ντελ Βάλλο5 (3.500 κάτοικοι), όπου φτιάχτηκε μια ανάλογη πρωτοβουλία με το ίδιο όνομα, την οποία σήμερα προσεγγίζουν ποικίλες ομάδες πολιτών της επαρχίας που ενδιαφέρονται για την πρόταση που προωθεί. Η ίδια εμπειρία, και ιδίως η αποτελεσματικότητα που επέδειξε, άνοιξε τη σχετική συζήτηση και σε άλλες ιταλικές περιφέρειες, όπου λαμβάνουν χώρα πρωτοβουλίες που θέτουν επί τάπητος το ζήτημα του συγκεκριμένου προτάγματος. Είναι επίσης πολύ σημαντική η παρουσία της Δ.Ο.Β. του Σπετσάνο σε πανιταλικές (αλλά και και διεθνείς) συναντήσεις6 με θέμα τον ελευθεριακό κοινοτισμό/δημοτισμό, ενώ έχουν δοθεί πολυάριθμες συνεντεύξεις σε ποικίλα, αναρχικά και άλλα περιοδικά και επιθεωρήσεις, αναφορικά με την οργάνωση, τη δράση της και τα αποτελέσματά της.

3. Το πρόταγμα του Κοινοτισμού

Η οργάνωση από τα κάτω σε δημοτικό επίπεδο, ή αλλιώς ο κοινοτισμός, αντιπροσωπεύει μια ρεαλιστική πρόταση αυτοδιεύθυνσης σε μια κοινωνία όπου βασιλεύουν η ιεραρχία και, ως εκ τούτου, η κυριαρχία ορισμένων πάνω σε άλλους, ή των λίγων και προνομιούχων πάνω στους πολλούς. Σ’ ένα κοινοτιστικό κίνημα, η πρωτοβουλία ξεκινά από τη βάση, τόσο σε κλαδικό – επαγγελματικό όσο και σε χωροταξικό επίπεδο, θέτοντας ως μακροπρόθεσμο στόχο την οικοδόμηση μιας αυτοκυβερνώμενης κοινωνίας με οριζόντιες, ισότιμες σχέσεις, ικανής να αντικαταστήσει το κράτος μέσα από ένα δίκτυο αυτόνομων, οικονομικά αυτάρκων κοινοτήτων, οργανικά συνδεδεμένων μέσα σε μια (συν)ομοσπονδία βασισμένη στην αλληλεγγύη, την αλληλοκάλυψη και αλληλοβοήθεια. Ο Ελευθεριακός Κοινοτισμός, νοηματοδοτημένος στη βάση των παραπάνω πολιτικών και κοινωνικών μορφών και περιεχομένων, δεν αγνοεί την πραγματικότητα μέσα στην οποία προσπαθεί να αναπτυχθεί, τις αντιφάσεις και τα προβλήματά της (ως προβλήματα που οφείλονται στην υφιστάμενη, κυρίαρχη κοινωνική οργάνωση την οποία αντιμάχεται) αλλά εισάγει στο πεδίο ένα διαφορετικό κοινωνικό αγώνα προς υπεράσπιση των άμεσων συμφερόντων όλων των καταπιεσμένων. Στοχεύει στο να δώσει το έναυσμα για να ξεκινήσει να παίρνει σάρκα και οστά η ελεύθερη κοινωνία του αύριο στο ΕΔΩ ΚΑΙ ΣΤΟ ΤΩΡΑ.

Στο πλαίσιο αυτό, αρνείται τη συμμετοχή στις εκλογές7

: πιστεύει στην συμμετοχική, αδιαμεσολάβητη κινητοποίηση για την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων και δε νοεί τον εαυτό του ως κόμμα ή «παράταξη» που προσπαθεί να εκλεγεί σε κατεστημένες,  θεσμικές θέσεις με σκοπό να επιβάλει κατόπιν κάποιο πρόγραμμα μέσω διαταγμάτων.

 Εκδήλωση ευτοπίας

4. Κάποιες σκέψεις ή… «Ω γλυκύ μου έαρ, πού έδυ μου το κάλλος»

Η ελευθεριακή – αναρχική πρόταση για το «τοπικώς αυτοδιοικείσθαι» μπορεί να εγείρει πολλές αμφιβολίες και ενστάσεις, άλλοτε καλοπροαίρετες κι άλλοτε όχι. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί ν’ αγνοηθεί ως ανεδαφική: παραδείγματα όπως αυτό του Σπετσάνο Αλμπανέζε, αλλά και άλλων σύγχρονων ιστορικών ανθρώπινων δημιουργιών μικρής ή μεγάλης κλίμακας, που δεν έχουν απαραίτητα το συγκεκριμένο ιδεολογικό πρόσημο αλλά φέρουν ως στολίδια τους πολλά από τα ελευθεριακά χαρακτηριστικά που η αντιεξουσιαστική παράδοση τους ενέπνευσε (η Μαριναλέδα στην Ισπανία, η ζαπατίστικη αυτονομία στο Μεξικό κ.α.) σκιαγραφούν μια κοινωνία ατομικά και συλλογικά αυτοκαθοριζόμενων ανθρώπων, που μπορεί να κυοφορείται ακόμα και στις δυσκολότερες συνθήκες, όπως οι σημερινές8.

Θα μπορούσε κάλλιστα, να δυσπιστεί κανείς απέναντι στην αποτελεσματικότητα μιας στρατηγικής που αρνείται να χρησιμοποιήσει τα θεσμικά κανάλια για να σιτίσει το όραμά της. Όμως, τόσο το Σπετσάνο όσο και άλλες απόπειρες πραγματικής αυτοδιοίκησης όπως αυτές που προαναφέρθηκαν, αποδεικνύουν πως μια κατά τ’ άλλα εξωθεσμική δραστηριότητα είναι ικανή να υποχρεώσει τις κατεστημένες Αρχές όχι μόνο να λαμβάνουν αναγκαστικά υπόψη τη γνώμη των ανθρώπων και ανάλογα να λειτουργούν, αλλά συχνά και να την υιοθετούν, αυτοακυρωνόμενες ουσιαστικά ως προστακτικές δομές. Ο συσχετισμός των δυνάμεων είναι πάντα ο σπόρος – γεννήτορας των εκάστοτε κρατούντων ηθών και σχέσεων, και συνεπώς των αποκρυσταλλώσεών τους εκείνων που ονομάζονται «θεσμοί». Όταν πρακτικές όπως αυτές που περιγράφηκαν στο κείμενο αυτό υιοθετηθούν ενεργά από μεγάλες μερίδες του πληθυσμού, διαμορφώνεται (τοπικά, περιφερειακά, σε επίπεδο επικράτειας) μια δυαδική εξουσία ο ένας πόλος της οποίας ανταγωνίζεται τον αντίπαλό του με αξιώσεις υπεροχής, ανεξάρτητα από το πόσο παγιωμένος ήταν ο δεύτερος στο κοινωνικό φαντασιακό. Γεννιέται μια θεσμίζουσα δύναμη ικανή να διαρρήξει το τελευταίο και να εμπνεύσει ένα καινούριο, κάτι που συνιστά το βασικό εφαλτήριο για την πορεία προς το Νέο9.

Θα μπορούσε κανείς επίσης να ισχυριστεί, ότι η κυρίαρχη τάξη θα χρησιμοποιήσει όση βία διαθέτει για να καταστείλει ένα τέτοιο κριτικό, συνειδητοποιημένο, οργανωμένο και καλά προσανατολισμένο κίνημα, όταν αυτό αρχίσει να γίνεται επικίνδυνο (όπως πολλάκις έχει κάνει στο παρελθόν). Σ’ ένα τέτοιο ενδεχόμενο, συζητάμε πια για ένα σημείο βρασμού που εγκυμονεί μια επαναστατική κατάσταση και συνεπώς μια αναπόφευκτη σύγκρουση ανάμεσα σε ασυμβίβαστες δυνάμεις, με διαμετρικά αντίθετες αξίες. Η κουβέντα αυτή είναι μεγάλη, γι’ αυτό το μόνο που μπορούμε να πούμε εδώ είναι ότι συνήθωςη ένταση της ρήξης που αναγκαστικά θα εκδηλωθεί θα είναι αντιστρόφως ανάλογη με το μέγεθος της συμμετοχής ή/και της υποστήριξης που θα απολαμβάνει το κίνημα.

Από ‘κει και πέρα όμως, αυτή η διαδικασία επανεύρεσης του Ανθρώπου που ονομάζουμε ελευθεριακή επανάσταση, σίγουρα δεν ταυτίζεται (μόνο) με τη στιγμή αυτή: αντίθετα, πρόκειται κατά βάση για μια διαδικασία μακρόχρονης αυτοεκπαίδευσης του ατόμου και της κοινωνίας στους θεσμούς της αυτοκυβέρνησης, διαδικασία που μεταξύ άλλων προϋποθέτει την παράλληλη ανάπτυξη μιας ελευθεριακής κουλτούρας και παιδείας σε κάθε πτυχή των καθημερινών σχέσεων, με στόχο τη μεγαλοπρεπή ανάδυση μιας νέας ευαισθησίας απέναντι στον Άνθρωπο και τη Φύση.

«Οτιδήποτε έχει ενδιαφέρον συμβαίνει στη σκιά, τελικά. Δεν ξέρουμε τίποτα για την αληθινή ιστορία των ανθρώπων», έγραφε ο Σελίν στο βιβλίο του«Ταξίδι στην άκρη της νύχτας». Όσο κι αν η αποστροφή αυτή αφήνει ίσως μια γεύση υπερβολής, δεν μπορεί κανείς να μην αναγνωρίσει ότι η ακρωτηριασμένη μνήμη που λέγεται επίσημη Ιστορία (αυτή που διδάσκεται στα σχολικά βιβλία – και όχι μόνο), όπου και όποτε μπόρεσε, αγνόησε ή επιτηδευμένα παραποίησε σημαδιακά επαναστατικά ορόσημα του παρελθόντος. Δική μας υπόθεση ως καταπιεσμένων είναι τόσο να διατηρούμε αυτά ζωντανά στη συλλογική μνήμη, όσο και να αναδεικνύουμε τους σύγχρονους, άκρως ενδιαφέροντες τόπους και χρόνους της ελπίδας, βγάζοντάς τους έξω από τη «σκιά» που τους κρατάει, αυτή τη φορά, η κατεστημένη «ενημέρωση».

…Εν κατακλείδι, μπορούμε να κάνουμε βάσιμες υποθέσεις για το πότε διολίσθησε η ανθρωπότητα προς τη σημερινή ανείπωτη βαρβαρότητα, για το πότε και πού χάθηκε το κάλλος στη ζωή μας.Ωστόσο, κι αν ακόμα το παρόν μας δεν είναι τόσο «γλυκύ» όπως το έαρ, μπορεί το μέλλον μας να είναι πάμφωτο σαν καλοκαίρι: αρκεί να αυτενεργήσουμε προσπαθώντας ειλικρινά να οικοδομήσουμε ένα κόσμο όπως τον φαντάζονται και ήδη τον ψηλαφούν σε κάθε Σπετσάνο Αλμπανέζε του κόσμου. Είναι εφικτό, αρκεί να είναι πειστικό κι επιθυμητό. Μα, πάνω απ’ όλα, είναι ΔΙΚΑΙΟ. Και η φαντασμαγορία της Ελευθερίας παραμένει (και περιμένει) μπροστά μας.

«Η πραγματικότητα και το όνειρο είναι διαφορετικά πράγματα∙ μα το όνειρο είναι πάντα ο προάγγελλος αυτού που έρχεται. Το πιο ευγενικό όμως, είναι να κάνεις τη ζωή όμορφη στο εδώ και στο τώρα» -Αναρχική Ομάδα «Nosotros», Ισπανία 1937

Ανέστιος*

* Η συγγραφή του κειμένου αυτού (εκτός από την τέταρτη και τελευταία υποενότητα) βασίστηκε στη σύνθεση πληροφοριών από διάφορες πηγές. Δυστυχώς, πέραν μιας αναφοράς που βρίσκεται εδώ

http://eleftheriakoi.blogspot.gr/2012/10/blog-post_24.html

δεν υπάρχει βιβλιογραφία  στα ελληνικά.

Για πληροφορίες στα αγγλικά δείτε εδώ:

http://raforum.info/spip.php?article3683

Κυρίως όμως, τα υπάρχοντα κείμενα είναι στα ιταλικά και τα ισπανικά. Δείτε εδώ:

http://www.cedap.assis.unesp.br/cantolibertario/textos/0078.html

http://es.scribd.com/doc/2317388/Bookchin-Murray-Stowasser-Liguri-La-utopia-es-posible1

(αμφότερα ισπανικά)

Για όσους/ες ενδιαφέρονται και γνωρίζουν ιταλικά ή/και γαλλικά, υπάρχει video εδώ, με γαλλικούς υπότιτλους:

https://www.youtube.com/watch?v=NlLCVtqqV08

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η πρώτη αναφορά στην Ελλάδα για το Σπετσάνο Αλμπανέζε έγινε στο φύλλο 119 της εβδομαδιαίας αναρχικής εφημερίδας «Άλφα», 31.01.1998.

  1. Spezzano Albanese
  2. Federazione Municipale di Base (F.M.B.)
  3. Ο χρόνος ζωής της εκάστοτε επιτροπής λήγει με τη διεκπεραίωση του έργου για το οποίο υπήρξε εντολοδόχος.
  4. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις διαχρονικής επιτυχίας της πρακτικής αυτής στάθηκαν, αφενός στο απώτατο παρελθόν οι Τομείς (Sections) οργάνωσης των κατοίκων στο Παρίσι κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, και αφετέρου στο Σήμερα, η επιρροή του κινήματος Occupy των ΗΠΑ σε πολλές περιφερειακές αστικές ζώνες των αμερικάνικων μεγαλουπόλεων.
  5. San Lorenzo Del Vallo
  6. Στην Ελλάδα, η ομάδα του περιοδικού για τον Ελευθεριακό Κοινοτισμό «Ευτοπία», οργάνωσε μια ανάλογη διεθνή συνάντηση στην Αθήνα στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου 2012, με θέμα «Μορφές αντίστασης και ελευθεριακής οργάνωσης στον ευρωπαϊκό νότο» και καλεσμένο ομιλητή, μεταξύ άλλων, τον εκπρόσωπο της Δ.Ο.Β. του Σπετσάνο Αλμπανέζε Domenico Liguori.
  7. Το τί ενδείκνυται κατά τ’ άλλα να πράττουν οι αναρχικοί σε σχέση με τις εκλογές, όταν δεν έχει ούτε κατ’ ελάχιστο διαμορφωθεί ακόμα ένα τέτοιο κίνημα (πέραν της αυτονόητης, διαρκούς δράσης για την οικοδόμησή του), είναι ένα θέμα για το οποίο, τουλάχιστον ο υπογράφων, έχει μια καθόλα διαφορετική άποψη από – τη συντριπτική μάλλον – πλειοψηφία του «χώρου», ο οποίος προπαγανδίζει φανατικά τη σε κάθε περίπτωση αποχή, εν είδει αδιαμφισβήτητου δόγματος. Αλλά αυτό είναι μια τεράστια, ως επί το πλείστον εσωτερική, και σίγουρα όχι για ανάπτυξη στο παρόν κείμενο συζήτηση…
  8. Άλλωστε, πολλοί αναγνώστες του κειμένου αυτού στην Ελλάδα θα είναι ήδη εξοικειωμένοι με κάποιες αναφορές που διάβασαν εδώ, όπως αυτές για τις λαϊκές – δημόσιες συνελεύσεις και τις πρωτοβουλίες παρέμβασης τοπικής – συνοικιακής εμβέλειας, ενώ ο αγώνας των κατοίκων του Σπετσάνο ενάντια στον αμίαντο σίγουρα θυμίζει τον αγώνα των κατοίκων στην Ιερισσό Χαλκιδικής αλλά κι εκείνον της Κερατέας 2 χρόνια πριν. Δεδομένα που παραπέμπουν σε σπέρματα αντίστοιχων κινήσεων και στην Ελλάδα τα χρόνια της κρίσης, με τη (σημαντική) διαφορά ότι δεν έχουν «ενορχηστρωθεί» ακόμα σε ένα κίνημα με συνείδηση του εαυτού του ως τέτοιου και προγραμματικό προσανατολισμό προς ένα κοινό θετικό όραμα.
  9. Novum: η έννοια που χρησιμοποίησε ο Ερνστ Μπλοχ για να δηλώσει την απελεύθερη κοινωνία που θα προέλθει από τη σημερινή ποικιλόμορφη κίνηση προς αυτή και που θα έχει τις ρίζες της σε αξίες και εναλλακτικούς θεσμούς του παρελθόντος αλλά δεν θα ανάγεται σ’ αυτούς, όντας κάτι ολοκληρωτικά καινούριο.

Αναδημοσίευση από: https://athens.indymedia.org/post/1525590/

Πηγή: ΑΠΑΤΡΙΣ #26

Πέντε μύθοι για την Ουκρανία

Πέντε μύθοι για την Ουκρανία

Ο πρώτος μύθος: Ο Κοζάκικος

Η Ουκρανία ενοποιήθηκε, όπως την ξέρουμε σήμερα, μόνο μετά τα αποτελέσματα του Β’ ΠΠ.
Πριν ήταν διασπασμένη μεταξύ μεγάλου αριθμού αυτοκρατοριών και οι κάτοικοι της δεν αυτοαποκαλούνταν Ουκρανοί. Από το τέλος του Μεσαίωνα αυτή η γη είχε γίνει καταφύγιο φυγάδων χωρικών. Αυτοί εγκαταστάθηκαν πυκνά για να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Πολέμησαν για προνόμια μέσα στην Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία εξαιτίας της διεκδίκησης των οποίων ξέσπασε η εξέγερση του Khmelnytsky το 1648. Ορισμένοι μαρξιστές θεωρούν την εξέγερση αυτή αστικού χαρακτήρα. Εκατό χρόνια πέρασαν και τον 18ο αιώνα η αυτοκράτειρα Αικατερίνη εξόντωσε τον κοζάκικο στρατό (Zaporizhian Sich) με αποτέλεσμα να εξαφανίσει τους Ουκρανούς Κοζάκους ως τάξη.
Τελικά οι Κοζάκοι -είτε ως κάτοικοι, είτε ως έθνος- μετατράπηκαν σε μια ομάδα πολιτών με προνόμια στην Ρωσική αυτοκρατορία. Είχαν (εντός μίας μειοψηφίας) το δικαίωμα της οπλοκατοχής, να εκλέγουν τους επικεφαλής τους και να διατηρούν μια σχετική αυτονομία. Γι αυτό το λόγο οι Κοζάκοι έγιναν οι βασικοί υποστηρικτές του τσαρικού καθεστώτος στην διάρκεια καταστολής τοπικών επαναστάσεων.

Διαδηλωτής με κοζάκικη αμφίεση στο οδόφραγμα του Maidan. Πηγη: www.guillaume-herbaut.com

Διαδηλωτής με κοζάκικη αμφίεση στο οδόφραγμα του Maidan. (Πηγη: www.guillaume-herbaut.com)

Στη τωρινή κατάσταση, ο Κοζάκικος μύθος χρησιμοποιείται ταυτόχρονα τόσο από τους Ουκρανούς εθνικιστές των οποίων οι γραφικοί αντιπρόσωποι εμφανίζονταν στα οδοφράγματα με μακρύ μουστάκι και παραδοσιακή αμφίεση όσο και από τους Ρώσους στην Κριμαία που ντύνονται με αμφιέσεις των αρχών του 20ου αιώνα. Αυτό το είδος του “ρετρό-φετιχισμού” τους δίνει το ιστορικό υπόβαθρο για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων τους.

 

Ο δεύτερος μύθος: Ο Πολωνικός

Στη Δυτική Ουκρανία, Ουκρανοί και οι Πολωνοί συμβίωναν έχοντας οικονομικές, πολιτιστικές και πολιτικές σχέσεις οι οποίες παρότι δεν ήταν απολύτως αρμονικές κράτησαν για εκατοντάδες χρόνια. Αυτές οι περιοχές ήταν μέρος της Πολωνο-Λιθουανικής κοινοπολιτείας, αλλά μετά την δεύτερη και την τρίτη Πολωνική διάσπαση που συνέβη το 1793 και το 1795 αντίστοιχα, η Δυτική Ουκρανία εντάχτηκε στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία και παρέμεινε μέρος της μέχρι και το τέλος του Α’ ΠΠ το 1918. Μέχρι και το 1939, οι Πολωνοί συνήθιζαν να ζουν στις πόλεις ενώ οι Ουκρανοί στην ύπαιθρο. Με την άνοδο του Εθνικισμού στην διάρκεια του 19ου αιώνα, η εθνική προέλευση των πολιτών ανεδείχθη ως πρωτεύον ζήτημα με τις συγκρούσεις μεταξύ τους να αναζωπυρώνονται μετά τον Α’  ΠΠ. Αμφότεροι Πολωνοί και Ουκρανοί συγκρούονταν διεκδικώντας τις περιοχές της Vohlynia και της Ανατολικής Γαλικίας με επίκεντρο την πόλη Lwow.
Στο αίτημα για διεύρυνση της ουκρανικής αυτονομίας, οι αρχές της Βαρσοβίας απάντησαν με την ενίσχυση του αστυνομικού καθεστώτος[1].
Αρχικά οι δράσεις του Ουκρανικού Εξεγερσιακού Στρατού (UPA), του οποίου η μαυροκόκκινη σημαία η οποία ήταν εμφανής σε όλους σε διάφορες συγκεντρώσεις, είχε αντιπολωνικό χαρακτήρα. Στόχος του UPA ήταν η εγκαθίδρυση ενός ενιαίου ανεξάρτητου εθνικού κράτους στην Ουκρανική επικράτεια. Αρχικά, η ιδεολογία του UPA έκλεινε προς τα αριστερά θυμίζοντας το αριστερό σκέλος του Βασκικού Εθνικισμού. Ο UPA αναδύθηκε ξεχωριστά από την Οργάνωση των Ουκρανών Εθνικιστών (OUN) στο Volyn και ονομάζονταν “UPA-Polissian Sich”. Μερικές πηγές περιγράφουν την οργάνωση αυτή ως μια μορφή “αυτοάμυνας των χωρικών”. Ο UPA (Ukrayins’ka Povstans’ka Armiya) ήταν πολύ ετερογενής. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ένας UPA. Διαφορετικά στρατιωτικά αποσπάσματα συχνά μπερδεύονται κατά λάθος αναφερόμενα με το ίδιο όνομα. Αυτά τα αποσπάσματα ήταν ξεκάθαρα διαφορετικών ιδεολογικών πεποιθήσεων και συχνά είχαν πολεμήσει αναμεταξύ τους. Για παράδειγμα ο UPA του Bulba-Borovets (από την άνοιξη του ‘42)[2], αποτελούταν κυρίως από πρώην αστυνομικούς που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στις επιχειρήσεις αντιποίνων και στις δολοφονίες Εβραίων μετατρεπόμενοι σε αντάρτες ενάντια στους Ναζί. Όμως ο OUN-UPA έδρασε διαφορετικά.

Το θέμα της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN – ίδρυση το 1929 στη Βιέννη), στο σύνολό του, είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενο. Είναι δυνατόν να μιλήσουμε για το διαχωρισμό εντός της OUN σε δύο πλευρές – οι προσκείμενοι στον Bandera (OUN-B -από τον Οκτώβρη του ‘42) και οι προσκείμενοι στον Melnykov (OUN-Μ– από την άνοιξη του ‘43). Ενώ η πιο μετριοπαθής στάση του Melnykov (ο οποίος όμως είχε σταθερή συνεργασία με τις ναζιστικές δυνάμεις) είχε αναφορές στο Μουσολινικό καθεστώς, η τάση του Bandera ήταν πιο εξτρεμιστική και προσανατολισμένη προς το Ναζιστικό. Είναι παράδοξο ότι ο “Δεξιός Τομέας” (Pravyi Sektor) αυτοαποκαλείται συνεχιστής του Bandera την στιγμή που χρησιμοποιεί τα σύμβολα του Melnykov. H OUN διασπάστηκε και χρησιμοποίησε μεθόδους αντάρτικού που έγιναν αντικείμενο διαφορετικών ερμηνειών. Αλλά μετά το Holodomor[3], έπαψαν να είναι θετικά προσκείμενοι προς την ΕΣΣΔ και μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων προφανώς δεν ήταν σοσιαλιστές. Ο βασικός θεωρητικός του OUN ήταν ένας Νιτσεϊκός-μυστικιστής, ο Dmytro Dontsov, ένας από τους πιο σημαντικούς υποστηρικτές του Ολοκληρωτικού Εθνικισμού[4] ο οποίος πήρε πολλά στοιχεία από τους Γάλλους και Ιταλούς φασίστες, αλλά όχι από τους Ναζιστές. Ο ηγέτης του OUN, Yevhen Konovalets, ήταν σίγουρα πολύ μακριά από την αριστερή πτέρυγα…
Η OUN παρακολουθούσε με συμπάθεια την Σοβιετική εμπειρία μέχρι και την υπογραφή του συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ το 1939[5], όταν και βρέθηκε σε άμεση αντιπαράθεση με τον Κόκκινο Στρατό. Πολέμησε τόσο τον Κόκκινο Στρατό όσο και εναντίον των Ναζί μετά το τρίτο συνέδριο τον Φλεβάρη του 1943. Παρότι οι επικεφαλής της υποστήριζαν ότι οι Γερμανοί ήταν δευτερεύουσας σημασίας απειλή σε σχέση με την ΕΣΣΔ για το σχέδιο δημιουργίας ανεξάρτητης Ουκρανίας, το τρίτο συνέδριο του OUN-B κατάργησε τον φασιστικό χαιρετισμό και αποφάσισε την ανοιχτή σύγκρουση με τον ναζιστικό στρατό.

Προπαγανδιστικό ποστερ του UPA. Ο Στρατιώτης πατά τα λάβαρα της ΕΣΣΔ κ των Ναζί

Προπαγανδιστικό πόστερ του UPA. Ο Στρατιώτης ποδοπατά τα λάβαρα της ΕΣΣΔ κ των Ναζί

Μάλιστα τον Ιούνη του 1943 ο Himmler οργάνωσε την επιχείρηση ΒΒ (Bandenbekδmpfung) με σκοπό την εξόντωση των αντάρτικων θυλάκων του UPA. Παρόλα αυτά όμως στις αρχές του 1944, ο UPA συνεργάστηκε με μονάδες των Γερμανών όπως οι Wehrmacht, Waffen SS, SiPo και SD. ενώ την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1944  μονάδες του UPA πολεμούσαν εναντίον των Γερμανικών δυνάμεων για την υπεράσπιση ουκρανικών χωριών.
Στο σήμερα ο UPA, παρότι αμφιλεγόμενος και αντιφατικός, για πολλούς Ουκρανούς είναι ο πυρήνας του εθνικού ιδεώδους.

Παρ όλη την αρχικά αριστερή κατεύθυνση, το 1943 οι φοβερές σφαγές των Πολωνών στο Volyn[6] έγιναν. Εκτός της συμμετοχής στις σφαγές στο Volyn, η OUN (και συγκεκριμένα ο Roman Shukhevich, στρατηγός του OUN-B) είναι που μπορεί να κατηγορηθεί για την ενεργή συμμετοχή στο πογκρόμ του Lwow ενάντια σε Εβραίους κυρίως, αλλά και εναντίον Πολωνών και Ρώσων, στην διάρκεια των πρώτων ημερών της εισβολής της Wehrmacht στην πόλη[7].

Πογκρόμ του Lwow. Αιχμάλωτοι οδηγούνται προς εκτέλεση

Πογκρόμ του Lwow 1941

Στη Σοβιετική και μετέπειτα Ρωσική ιστοριογραφία, ο UPA αναφέρεται ως συνεργάτης της Wehrmacht, όμως μάλλον αυτοί προσπαθούσαν να ελιχθούν μεταξύ δύο ολοκληρωτικών αυτοκρατοριών. Η μυθολογία σχετικά με τον UPA είναι ένας από τους παράγοντες που δημιουργούν την σύγχρονη Ουκρανική εθνική ταυτότητα και αυτός είναι ο λόγος που οι σημαίες του ανεμίζουν στην ίδια γραμμή με τις επίσημες ουκρανικές σημαίες. Στις τάξεις του UPA πολέμησαν από τυχοδιωκτικά στοιχεία μέχρι και άτομα τα οποία είχαν διωχθεί από το καθεστώς της ΕΣΣΔ[8].

Ουκρανικό γραμματόσημο του 2009 με τον Stepan Bandera

Ουκρανικό γραμματόσημο του 2009 με τον Stepan Bandera

για τα 100 χρόνια από την γέννησή του

Από μία ιστορική οπτική σχετικά με το υπόβαθρο της εθνικής ουκρανικής ταυτότητας, οι Κοζάκοι και ο Bandera είναι αμφιλεγόμενοι[9] με ένα μέρος του Ουκρανικού πληθυσμού να αμφισβητούν αυτά τα γεγονότα ως μύθους, όπως όμως όλοι οι μύθοι έχουν μόνο έμμεση σχέση με την πραγματική ιστορία στο σήμερα.

Ο τρίτος μύθος: Ο Ρώσικος

Ο πληθυσμός του Κιέβου ορκιζόταν πίστη στον Ρώσο Τσάρο στα μέσα του 17ου αιώνα. Από τότε, εκτός μικρών περιόδων πολέμων και επαναστάσεων, τα Κεντρικά και Νοτιοανατολικά μέρη της Ουκρανίας είχαν φιλικές σχέσεις με την Ρωσία μέχρι το 1991. Η αφοσίωσή τους στην Μόσχα μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι έχουν εποικιστεί από κύματα μετανάστευσης από την Ρωσία τον 18ο και 19ο αιώνα. Ιδρυμένο το 1869, το Donetsk (Yuzovka την εποχή του τσάρου) ήταν το οχυρό των Κοζάκων του Don, οι οποίοι εξελίχθηκαν στους πιο πατριώτες σε σχέση με την Ρωσία. Η Ρώσικη γλώσσα ομιλούνταν ενεργά στα Νότια και Ανατολικά μέρη της χώρας και επίσης στο Κίεβο. Πολλοί από τους κατοίκους είναι δίγλωσσοι. Μία από τις υποσχέσεις του Προέδρου Yanukovich ήταν να ανακηρύξει τα ρώσικα σε επίσημη γλώσσα. Παρόλο τον μεγάλο αριθμό ρωσόφωνων, η Ρώσικη γλώσσα παραγκωνίστηκε και μόνο το 2012 αναγνωρίστηκε ως επίσημη περιφερειακή γλώσσα. Στη Σοβιετική περίοδο υπήρξε σκληρή “Ρωσοποίηση”, αλλά στην δεκαετία του ‘90 μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, ξεκίνησε η αδέξια εθνικιστική πολιτική προστασίας της Ουκρανικής γλώσσας οδηγώντας όμως σε αδιέξοδο. Πολιτικοί και από τις δύο πλευρές σπεκούλαραν με το γλωσσικό ζήτημα ανοιχτά.
Όσοι ήταν υπέρ της Ουκρανικής γλώσσας, καταστρατήγησαν την απόφαση σε γελοίο βαθμό, ενώ όσοι ήταν υπέρ της Ρωσικής την υπερασπίστηκαν γελοιωδώς, καθώς ήταν ένα παιχνίδι που συνέφερε αμφότερα τα δύο στρατόπεδα. Στην Ανατολική Ουκρανία έχουν γαλουχηθεί με την ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων όπως την όρισε η πλευρά της ΕΣΣΔ.

"Bandera ο ήρωας μας "στον αγώνα Lviv Karpaty Δ. Ουκρανία - Shakhtar Donetsk-Αν. Ουκρανία (2010)

“Bandera ο ήρωας μας” στον αγώνα

Lviv Karpaty Δ. Ουκρανία – Shakhtar Donetsk Αν. Ουκρανία (2010)

 

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ένα υπαρκτό σχίσμα που χωρίζει την Ουκρανία στα δύο, βασιζόμενο σε πραγματικά αλλά και σε διαστρεβλωμένα γεγονότα.Οι κάτοικοι της Ανατολικής Ουκρανίας πιστεύουν ότι οι κάτοικοι της Δυτικής στηρίζουν τους υπερασπιστές των συνεργατών των ναζί. Παρά την κοινή αντίληψη σχετικά με την εξουσία του Yanukovich, αυτό ως γεγονός δεν εξομάλυνε τις μεταξύ τους σχέσεις.

 

Ουκρανική απογραφή του 2001.Το ποσοστό των Ρώσων στις διάφορες περιφέρειες της Ουκρανίας

 

Ουκρανική απογραφή του 2001.Το ποσοστό των πολιτών Ρωσικής εθνότητας στις διάφορες περιφέρειες της Ουκρανίας

 

Ο τέταρτος μύθος: “Δεν είναι η δική μας επανάσταση”

Αριστεροί και αναρχικοί δικαιολόγησαν την άρνηση τους για συμμετοχή στις διαδηλώσεις με αυτήν την δήλωση. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνομιλίες σχετικά με την διασύνδεση με την Ε.Ε, η οποία ήταν η ελπίδα πολλών Ουκρανών, οι δράσεις των αριστεριστών έμοιαζαν περίεργες. Υποκρίνονταν ότι είναι κοινωνικοί ακτιβιστές χωρίς να επιδιώξουν να αναδείξουν την δική τους ατζέντα. Μετά από αρκετούς μήνες έφτασαν στην ανάγκη της προώθησης της δικής τους ρητορικής. Πολλοί αριστεροί αντιμετώπισαν στην συνέχεια το τετελεσμένο ότι το ιδεολογικό κενό είχε καταληφθεί πια από τους δεξιούς, οι οποίοι επιπροσθέτως επιτέθηκαν στους αριστερούς.

Η πίστη των διαδηλωτών προς την αντιπολίτευση και την ακροδεξιά μεταβάλλεται συνεχώς. Δεν είναι ακόμη σαφές ποιος θα πλασαριστεί στην καλύτερη θέση, στην γενική πιθανότητα, κάποια από τις πολιτικές δυνάμεις να ανατραπεί στην διαδικασία των εσωτερικών συγκρούσεων. Για παράδειγμα, μετά υπήρξαν σοβαρές συγκρούσεις μεταξύ των διαφορετικών ακροδεξιών ομάδων. Κατάφεραν να ηγηθούν των διαδηλωτών διότι οι Ουκρανοί είχαν βαρεθεί απλά να κάθονται στην κεντρική πλατεία χωρίς κανένα ορατό αποτέλεσμα.
Οι διαδηλωτές άρχισαν να αμφισβητούν σοβαρά την αποτελεσματικότητα της ειρηνικής διαμαρτυρίας. Επιπροσθέτως είχαν απογοητευτεί από τους πολιτικούς που ουσιαστικά προσπάθησαν να μειώσουν την δυναμική της διαμαρτυρίας ενώ έδιναν ιδιαίτερη έμφαση στις επερχόμενες εκλογές φοβούμενοι να επιτρέψουν την κλιμάκωση της σύγκρουσης. Οι Δεξιοί προσπαθούσαν να παρουσιάσουν τους εαυτούς τους ως ανοιχτόμυαλους πατριώτες που πολεμούν το καθεστώς.
Τώρα γι αυτούς είναι πολύ σημαντικό να συμπεριφέρονται με ένα αποδεκτό τρόπο και να μην αναδεικνύουν την ακραία πολιτική τους τοποθέτηση. Στο Κίεβο εξαιτίας των δραστηριοτήτων των ακροδεξιών και των χούλιγκαν οι οποίοι είναι συνηθισμένοι στην βία, το πλήθος συνεπήρε το αίσθημα ότι είναι εφικτή η επιτυχής αντίσταση στους ενόπλους. Ένα σημαντικότερο σημείο είναι ότι η αρχική διαμαρτυρία εναντίων των ενόπλων ξεκίνησε επειδή οι αξιωματικοί τους επιτέθηκαν σε μια ειρηνική φοιτητική πικετοφορία. Κάθε δικτατορία τείνει αρχικά να αποφεύγει την υπέρμετρα ωμή χρήση βίας, αν όμως έχει ξεσκεπαστεί και το πραγματικό της πρόσωπο έχει φανερωθεί, αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ισχυρή εμβάθυνση της αντίστασης και δεν υπάρχει μετά τρόπος επιστροφής.

Στο Maidan δημιουργήθηκε ένας νέος ιδεολογικός εκλεκτικισμός.
Πρώτον, ήταν η Ε.Ε. με την ελευθερία του επιχειρείν. Δεύτερον,ήταν η προσπάθεια “Ουκρανοποίησης” της κοινωνίας. Τρίτον, η αύξηση της δύναμης των τοπικών κοινοτήτων, η εισαγωγή της έννοιας του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και ο άμεσος έλεγχος του Λαού επί της εκτελεστικής εξουσίας βάσει του άρθρου 5 του Συντάγματος.
Δεν υπήρχε όμως πραγματική παρουσία των αριστερών στην πλατεία. Δεν υπήρχε τίποτα αριστερό στις διεκδικήσεις των διαδηλωτών από το Maidan. Σίγουρα, υπήρχαν σημαίες, που και που φυλλάδια μοιράζονταν χέρι με χέρι, στις διαδηλώσεις περπατούσαμε στην δική μας παράταξη φωνάζοντας αριστερά συνθήματα, αλλά δεν υπήρχε καμία αριστερή ιδέα στις λαϊκές συγκεντρώσεις. Όσο οι αριστεροί και οι αναρχικοί έβλεπαν αυτή την κατάσταση, προσπαθώντας να πείσουν τους εαυτούς τους ότι είναι απαραίτητο να λάβουν μέρος ως σύνολο και όχι μόνο σε ατομικό επίπεδο, η δεξιά ηγεμονία επικράτησε παρότι ήταν μία μειοψηφία. Οι δεξιοί πέτυχαν αυτό που ήθελαν επειδή ήταν πιεστικοί, θρασείς και κατηγορηματικοί.


Διαδήλωση του νεοναζιστικού κόμματος Svoboda (Ελευθερία). Στα μπλουζάκια διακρίνεται αντεστραμμένο το Wolfsangel, σήμα των SS και επίσημο σήμα του Svoboda. Διακρίνεται στο πλακάτ η φώτο του Stepan Bandera

Διαδήλωση του νεοναζιστικού κόμματος Svoboda (Ελευθερία).

Στα μπλουζάκια διακρίνεται αντεστραμμένο το Wolfsangel, σύμβολο των SS και

επίσημο σήμα του Svoboda. Διακρίνεται στο πλακάτ η φώτο του Stepan Bandera

 

Αλλά, όπως πιστεύει κομμάτι των ακτιβιστών, οι διεκδικήσεις του Maidan είχαν το αριστερό περιεχόμενο που ενσωματώθηκε στα αντιολιγαρχικά και δημοκρατικά συνθήματα. Μετά την ψήφιση των αντιδημοκρατικών νόμων της 16ης Γενάρη που νομοθετούσαν πλήθος απαγορεύσεων, αναρχικοί και αριστεροί ενεργοποιήθηκαν εξαιτίας του γεγονότος ότι η μορφή και η αιτιολόγηση της διαμαρτυρίας είχε αλλάξει και είχε πάψει να έχει ως μόνο σημείο αναφοράς το ζήτημα των σχέσεων με την Ε.Ε. Όσο για τις καθεστωτικές αριστερές δυνάμεις, οι επιχειρηματικοί-αντιπρόσωποι του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουκρανίας ήταν υποστηρικτές του Yanukovich. Ήταν αυτοί που οργάνωσαν την Αντιφασιστική Συνθήκη όπου οι κύριοι “αντιφασίστες” ήταν οι ειδικές αστυνομικές δυνάμεις καταστολής Berkut.

Η κατάσταση στην Ουκρανία εξέθεσε το σκεπτικό των Ρώσων αριστερών οι οποίοι έτρεξαν να υπογράψουν δηλώσεις που επέκριναν τα γεγονότα του Maidan. Μερικοί από αυτούς αντέδρασαν δυναμικά στην ανατίναξη του αγάλματος του Λένιν το οποίο ήταν το κύριο σύμβολο του “κομμουνιστικού ζυγού” στην Ουκρανία. Ένα μέρος των αριστερών συμπεριλαμβανομένων και Ρώσων αναρχικών υποστήριξαν το Maidan. Όμως δεν ήταν και τόσοι πολλοί αυτοί που τόλμησαν να πλαισιώσουν τους συντρόφους στα οδοφράγματα. Για τους Ουκρανούς και Ρώσους πολιτικούς ακτιβιστές, αριστερούς και αναρχικούς, το Maidan έγινε ο δείκτης ετοιμότητας για την ικανότητα παρέμβασης σε ριζοσπαστικές αλλαγές. Και για να λέμε την αλήθεια τα αποτελέσματά δεν ήταν ευχάριστα.
Είναι πολύ σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι οι αναρχικοί δεν ήταν οι χαμένοι, λαμβάνοντας υπόψη ότι σήμερα έχουν πολύ μικρή επιρροή στην Ουκρανική κοινωνία. Για παράδειγμα, κατά την διάρκεια της κατάληψης του Υπουργείου Παιδείας, για δύο εβδομάδες οργάνωσαν την συνέλευση των φοιτητών όπου η προβολή ταινιών, οι διαλέξεις και οι συζητήσεις έλαβαν χώρα και αναρχικός και αντικαθεστωτικός αριστερός έντυπος λόγος διαδόθηκε. Οι “Φρουροί των νοσοκομείων” οι οποίοι οργανώθηκαν από τους αναρχικούς ήταν μια σημαντική πρωτοβουλία που προσέλκυσε πολλούς ανθρώπους. Εθελοντές επιτηρούσαν τα τέσσερα νοσοκομεία της πόλης μέρα-νύχτα. Υπήρξαν περιπτώσεις όταν τραυματισμένοι άνθρωποι απήχθησαν από τα νοσοκομεία λόγω της συμμετοχής τους στις διαδηλώσεις. Πολύ συχνά διαδηλωτές συνελήφθησαν στους δρόμους επειδή φορούσαν σύμβολα όπως οι κορδέλες ή φορούσαν κράνη, ξυλοκοπήθηκαν και εξαναγκάστηκαν σε ομολογίες. Μόνο μετά από αυτή την διαδικασία οι μπάτσοι και οι Τitushki[10] παρέδιδαν τους απαχθέντες στο νοσοκομείο. Αρχικά ο στόχος των “Φρουρών των νοσοκομείων” ήταν να γίνεται γνωστό ποιος εισήχθη στο νοσοκομείο και σε ποια κατάσταση.

Από την στιγμή της πιο πρόσφατης αντίστασης στον Putin, οι Ρώσοι φιλελεύθεροι είναι περήφανοι για τον πασιφισμό τους, καλούν σε πολιτική συμμόρφωση και είναι τρομαγμένοι από τις δράσεις του επαναστατημένου όχλου που τόλμησε να ριζοσπαστικοποιήσει την διαμαρτυρία.

Τα γεγονότα στο Κίεβο απέδειξαν ξεκάθαρα ότι η Ρωσική αντιπολίτευση δεν ήταν έτοιμη να κινηθεί επιθετικά. Αντιθέτως με τους αριστερούς και από τις δύο πλευρές, οι δεξιοί στην Ουκρανία κατάφεραν να γίνουν η πρωτοπορία της ανατροπής.

Ο πέμπτος μύθος: Το φασιστικό πραξικόπημα

Παρόλα αυτά, η πληροφορία ότι το Maidan κατελήφθη μόνο από δεξιούς είναι παραπλανητική. Υπάρχουν διάφορες δομές εντός του “Δεξιού τομέα” (Pravyi Sektor), υπάρχουν οι Trezub (Τρίαινα), ο ”Οργανισμός εκ μέρους του Stepan Bandera”, οι JNA-UNSO, οι “Belyi Molot” και οι “Πατριώτες της Ουκρανίας”. Αλλά η μαζική υποστηρικτική δύναμη του EuroMaidan ήταν οι απλοί απολίτικοι άνθρωποι που έλαβαν μέρος στη διαμαρτυρία και οι οποίοι ανήκουν στην μεσαία τάξη. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι ο επιχειρηματικός κόσμος της Ουκρανίας στήριξε το κίνημα ανατροπής του Yanukovich. Ήταν αυτοί οι οποίοι παρείχαν κατάλυμα στους διαδηλωτές την νύχτα, βοήθησαν με την οικονομική ενίσχυση και την διατροφή. Μετά από μερικά χρόνια δράσης του καθεστώτος Yanukovich πολλοί επιχειρηματίες είχαν τεθεί εντελώς εναντίον του.

Κίεβο

Το να λες ότι η Αυτοάμυνα ελεγχόταν από τους δεξιούς είναι μία υπερβολή. Η πλειοψηφία των αριστερών και των αναρχικών επάνδρωσε τις Ομάδες Αυτοάμυνας[11] χωρίς να φανερώσουν τα πιστεύω τους.

Η πλειοψηφία των εκατοντάδων είτε ήταν απολίτικοι είτε ακομμάτιστοι αν και επίσημα μερικοί από αυτούς ήταν υπό την αιγίδα κινημάτων υπέρ των πολιτικών δικαιωμάτων.

Μιλώντας συγκεκριμένα, υπήρχαν εφτά “δεξιές εκατοντάδες” και περίπου σαράντα υποδιαιρέσεις. Παρά τις προ ενός έτους αιτιάσεις των δεξιών ότι η Ουκρανία δεν χρειαζόταν την Ε.Ε, ξεκίνησαν να λαμβάνουν ενεργό μέρος στην διαμαρτυρία. Αρχικά οι βίαιες δράσεις παρουσιάστηκαν σαν προβοκάτσια, αλλά με το πέρασμα του χρόνου οι μέθοδοί τους έγιναν οι πιο επιτυχημένες και δημοφιλείς στις συγκρούσεις με την αστυνομία. Οι μακροχρόνιες προπονήσεις, η καλή φυσική κατάσταση και η οργανοτικότητα, τους επέτρεψε να παίξουν πρωτεύοντα ρόλο και να παραμερίσουν τους όψιμα αφυπνισμένους αριστερούς. Οι δεξιοί διασκόρπισαν την “αριστερή εκατοντάδα” η οποία ούτε καν σχηματίστηκε πλήρως.


Σύγκρουση των διαδηλωτών με την αστυνομία. Διακρίνεται στην ασπίδα ο κέλτικος σταυρός και το "1488", γνωστά φασιστικά σύμβολα

Σύγκρουση των διαδηλωτών με την αστυνομία. Διακρίνεται στην ασπίδα ο κέλτικος σταυρός και το “1488”, γνωστά φασιστικά σύμβολα

Η κατανόηση του τρόπου δημιουργίας οριζόντιων δομών διαχείρισης εντός του κινήματος διαμαρτυρίας στην Ουκρανία έχει γίνει ένα σημαντικό μάθημα των τελευταίων γεγονότων. Περιλαμβανομένης και της ιδέας ότι η κοινωνική δομή στο σύνολό της πρέπει να οργανωθεί περισσότερο οριζόντια.

Dmitry Okrest

 

Η στήριξη της Γερμανίας μέσω της Ε.Ε. αλλά και της υπόλοιπης Δύσης στο κίνημα ανατροπής του Yanukovich σε επίπεδο συμβουλευτικό,υλικό και πολιτικό βασίζεται στα ιστορικά γεγονότα που έχουν να κάνουν με την αντιπαράθεση Ρωσίας- Δύσης. Η Δύση δεν δίστασε να συνεργαστεί και να αναδείξει στην εξουσία φασιστικά στοιχεία-μαριονέτες με σκοπό να προωθήσει τα συμφέροντά της.
Από την πλευρά τους οι Ουκρανοί διαδηλωτές ενάντια στον Yianukovich χρησιμοποίησαν τη φρασεολογία και τα σύμβολα του UPA και των υπολοίπων εθνικιστικών κινήσεων για να τονίσουν ακόμη περισσότερο τον αντιρωσικό χαρακτήρα των διαδηλώσεων.
Αντιστοίχως και η Ρωσία με την προσάρτηση της Κριμαίας αλλά και την υποστήριξη αυτονομιστικών κινήσεων στην Ανατολική Ουκρανία βασίζεται σε όλο αυτό το ιστορικό παρελθόν που είτε είναι μύθοι ή γεγονότα επηρεάζουν ακόμη το σήμερα και ξετυλίγει την δική της στρατηγική. Θεωρεί την Ουκρανία μία περιοχή στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσικής Ομοσπονδίας που σε καμία περίπτωση η επιρροή που έχει δεν πρέπει να χαθεί.Τίποτα όμως δεν είναι ακόμη οριστικό με τα οδοφράγματα στην πλατεία Maidan του Κίεβο να παραμένουν Μάη μήνα του ’14 ακόμη στην θέση τους.
Έχοντας ζήσει το φαινόμενο των πλατειών στην Ελλάδα λίγους μήνες πριν, ίσως σήμερα θα μπορούσαμε να σκεφτούμε με πιο νηφάλια σκέψη το ενδεχόμενο να έλειπαν εντελώς αριστεροί και αναρχικοί από τις πλατείες. Σοβαρό κομμάτι του αναρχικού κινήματος κάνοντας κριτική απείχε ή έδινε απλά το παρόν διαφωνώντας στο αιτηματικό και τα χαρακτηριστικά της κινητοποίησης.
Από απόσταση μπορεί κάποιος να πει ότι η φύση απεχθάνεται το κενό και όταν εσύ απέχεις, θα βρεθεί κάποιος άλλος πιο θρασύς και αποφασισμένος να σε αντικαταστήσει.

Το άρθρο αυτό βασίστηκε σε κείμενο που μας εστάλη από Ρώσους αναρχικούς οι οποίοι ήταν παρόντες στα γεγονότα της Ουκρανίας. Η επιμέλεια,η προσθήκη σημειώσεων και ο εμπλουτισμός με ιστορικά στοιχεία είναι ευθύνη της Άπατρις.

anarres

Σημειώσεις:

[1] Η εφαρμογή της συλλογικής ευθύνης εναντίων των ντόπιων Ουκρανών από την Πολωνική αστυνομία σε απάντηση της «αναταραχής» στην περιοχή, είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή κοινωνικών κέντρων και βιβλιοθηκών, την κατάσχεση ιδιωτικής περιουσίας και αγαθών, τον ξυλοδαρμό διαδηλωτών και τον περιορισμό του εκλογικού δικαιώματος εις βάρος των Ουκρανών υποψηφίων, γεγονότα που πυροδότησαν την κλιμάκωση της αντιπαράθεσης.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Πολωνών και Ουκρανών υποδαυλίστηκε έντονα από την Γερμανία η οποία παρότι ήταν επισήμως ουδέτερη, υπάρχουν αναφορές ότι παρείχε μέχρι και όπλα στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές.Τα σώματα Ουκρανών συνεργατών των Ναζί μαζί με τα Πολωνικά εφεδρικά αστυνομικά σώματα διεξήγαγαν «ειρηνευτικές» αποστολές με τα εγκλήματά τους να χρεώνονται είτε στον Πολωνικό Στρατό είτε στον UPA. Συνολικά τα θύματα Πολωνικής καταγωγής κυμάνθηκαν σε εξήντα έως διακόσιες χιλιάδες.

[2] Ο Taras Bulba-Borovets, ιδρυτής του UPA, καταδίκασε εξαρχής την εκκαθάριση του Πολωνικού πληθυσμού, δεν συμμετείχε στις σφαγές των Εβραίων και πολέμησε εναντίων των Ναζί. Στην συνέχεια δέχτηκε από τον OUN-B αντίποινα, λόγω της άρνησης συνεργασίας μαζί τους με αποτέλεσμα η γυναίκα του να εκτελείται από τον OUN-B.

[3] Το Holodomor στα Ουκρανικά σημαίνει «Θάνατος από την πείνα». Αφορά τον λοιμό που προκλήθηκε από την κεντρική πολιτική της ΕΣΣΔ στην Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Ουκρανίας μεταξύ 1932 κ 1933. Είχε σαν αποτέλεσμα μέχρι 7.5 εκατομμύρια θανάτους κυρίως πολιτών Ουκρανικής καταγωγής. Υπάρχει μεγάλη αντιπαράθεση σχετικά με το εάν ο λοιμός προκλήθηκε από πρόθεση με σκοπό την γενοκτονία του Ουκρανικού πληθυσμού επειδή έδειχνε εθνικιστικές/αποσχιστικές τάσεις ή ήταν αποτέλεσμα τεχνικών δυσκολιών και σφαλμάτων που είχαν να κάνουν με τον προσανατολισμό στην εκβιομηχάνιση της Ουκρανίας, τις κυρώσεις της Δύσης σχετικά με τις εμπορικές συναλλαγές με την ΕΣΣΔ και τον μετασχηματισμό της οικονομίας της. Η αναφορά στο λοιμό επί ΕΣΣΔ ήταν απαγορευμένη, με την πρώτη δημόσια αναφορά να γίνεται το 1987 από τον ΓΓ του Κ.Κ. Ουκρανίας (με την εφαρμογή της Glasnost) λίγο πριν την πτώση του καθεστώτος.
Εκείνη την εποχή εφαρμόστηκε το σύστημα του δελτίου για την παροχή τροφίμων με καταστροφικά αποτελέσματα. Οι χωρικοί εκείνη την εποχή παρουσιάζονται στα προπαγανδιστικά επίκαιρα φιλμ της ΕΣΣΔ ως αντεπαναστατικά στοιχεία που έκρυβαν την παραγωγή τους την στιγμή που οι εργάτες που έχτιζαν το λαμπρό μέλλον του σοσιαλισμού πέθαιναν της πείνας. Υπήρξαν γεγονότα κανιβαλισμού στην διάρκεια του Holodomor, με περίπου 2500 άτομα να καταδικάζονται γι αυτό στα δικαστήρια.

[4] Ο Εθνικός Σοβινισμός (national chauvinism) τρέφεται από ένα συναίσθημα έντονου, ακόμη και υστερικού εθνικιστικού ενθουσιασμού. Το άτομο ως ξεχωριστό, ορθολογικό ον εξαλείφεται πλήρως από το κύμα του πατριωτικού αισθήματος, που εδράζεται με την επιθυμία για επίθεση, επέκταση και πόλεμο. Ο δεξιός Γάλλος εθνικιστής Charles Maurras αποκάλεσε αυτόν τον έντονο πατριωτισμό «Ολοκληρωτικό Εθνικισμό» (Ιntegral Νationalism): Άτομα και ανεξάρτητες ομάδες χάνουν την ταυτότητά τους μέσα σε ένα πανίσχυρο «έθνος», το οποίο έχει μια ύπαρξη και σημασία πέρα από τη ζωή κάθε μεμονωμένου ατόμου. Ο στόχος είναι ένα ενιαίο εθνικό κράτος με ενιαία γλώσσα και ενιαίες παραδόσεις. Η στρατιωτική δόξα και η ένοπλη πάλη έθνους εναντίον έθνους είναι οι απόλυτες αποδείξεις του εθνικού μεγαλείου και είναι ικανές να γεννούν έντονα συναισθήματα εθνικιστικής αφοσίωσης.Ο Ολοκληρωτισμός ορίζει ότι αυτό το έθνος πρέπει να κυβερνάται από ένα κόμμα και από ένα ηγέτη.

[5] Τον Σεπτέμβρη του 1939, με βάση μυστικό άρθρο του Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, η ΕΣΣΔ προσάρτησε τα εδάφη που σήμερα αποτελούν την Δυτική Ουκρανία. Στη συνέχεια η πολιτική εξόντωσης –από πλευράς της Σοβιετικής Διοίκησης– των Ουκρανικής συνείδησης, ατόμων,οργανισμών και κομμάτων, τα οποία είχαν μία μετριοπαθή και φιλελεύθερη στάση, είχε σαν αποτέλεσμα να επικρατήσει η εξτρεμιστική Οργάνωση των Ουκρανών Εθνικιστών (OUN) που λειτουργούσε στην παρανομία, σαν η μόνη οργάνωση με ενεργή παρουσία στην περιοχή.

[6] Η σφαγή των Πολωνών στη Volhynia και την Ανατολική Γαλικία διεξήχθη μετά την ολοκλήρωση του δεύτερου συνεδρίου του OUN-B που αποφάσισε την εξόντωση όλων των μη-Ουκρανών (στα πλαίσια του δόγματος του Ολοκληρωτικού Εθνικισμού) στο μελλοντικό Ουκρανικό κράτος. Η γενοκτονία διεξήχθη από την φράξια OUN-B του UPA από τον Μάρτη του ‘43 μέχρι και το τέλος του 1944 με αποκορύφωση το καλοκαίρι του ‘43 όταν και διατάχθηκε από τον Dmytro Klyachkivsky, ανώτατο αξιωματικό του UPA η εξόντωση όλου του αντρικού Πολωνικού πληθυσμού ηλικίας από 16 έως 60 ετών, παρότι τελικά τα περισσότερα θύματα ήταν γυναίκες και παιδιά. Συνολικά οι σφαγές στην Volhynia είχαν ως αποτέλεσμα την εξόντωση τουλάχιστον 40-100.000 Πολωνών. Η αυξανόμενη δημοτικότητα του OUN-B και η μονοπώληση της ισχύος ήταν ο βασικός παράγοντας που επέτρεψε την διεξαγωγή αυτής της γενοκτονίας.

[7] Η NKVD και η NKGB, σοβιετικές υπηρεσίες ασφαλείας, κατά την οπισθοχώρηση τους από το Lwow λόγω της επιχείρησης Barbarossa και την προέλαση των Γερμανών, εκτέλεσαν άμεσα δύο έως δέκα χιλιάδες πολιτικούς και ποινικούς κρατούμενους κυρίως Ουκρανικής καταγωγής. Η αφορμή για την έναρξη του Πογκρόμ εναντίον κυρίως των Εβραίων στην πόλη Lwow ήταν η διασπορά της φήμης (με υποκίνηση από τους Γερμανούς Ναζί) ότι οι εκτελέσεις των κρατουμένων στις φυλακές της πόλης, οφειλόταν στην συνεργασία των Εβραίων με τους Μπολσεβίκους. Το αποτέλεσμα ήταν η εξόντωση τεσσάρων έως δέκα χιλιάδων Εβραίων τον Ιούλιο του 1941. Τον Νοέμβρη του ‘41 δημιουργήθηκε το γκέτο του Lwow με περίπου 120.000 Εβραίους. Οι περισσότεροι από αυτούς εξοντώθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Belzec. Συνολικά στο Lwow από τους 200.000 Εβραίους που κατοικούσαν στην πόλη στην διάρκεια του μεσοπολέμου, οι Σοβιετικοί όταν επέστρεψαν ξανά στην πόλη το 1944 εντόπισαν μόνο 200 με 300 επιζώντες.

[8] Αξίζει να αναφερθεί ότι συνεργάτες των Ναζί δεν ήταν μόνο πολίτες Ουκρανικής καταγωγής. Διάφοροι Καυκάσιοι, εχθροί του Σοβιετικού καθεστώτος πολέμησαν στο πλευρό του UPA και των Ναζί. Τουλάχιστον χίλιοι Έλληνες μαζί με άλλους τόσους και περισσότερους ελληνικής καταγωγής κατοίκους της ΕΣΣΔ εντάχθηκαν στα Waffen-SS κυρίως σε Ουκρανικές Μεραρχίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ποντιακής καταγωγής Σεβαστιανος Φουλίδης, ο οποίος όντας φανατικός αντικομουνιστής εντάχτηκε στις δυνάμεις της Abwehr (Γερμανική Αντικατασκοπία) από το 1938 και έγινε αξιωματικός της Wehrmacht με ενεργή παρουσία στο Ανατολικό μέτωπο.

[9] Στις 22/01/2010 ο απερχόμενος πρόεδρος Viktor Yushchenko ανακήρυξε τον Stepan Bandera εθνικό ήρωα της Ουκρανίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μεγάλες αντιδράσεις, με το Ευρωκοινοβούλιο, Ρώσικες,Πολωνικές και Εβραϊκές οργανώσεις να καταδικάζουν. Στην συνέχεια αυτή η απόφαση ακυρώθηκε από την επόμενη κυβέρνηση μετά από δικαστική απόφαση. Το Κ.Κ. Ουκρανίας έθεσε ως όρο για την συνεργασία μαζί του την απόσυρση αυτού του διατάγματος. Την πρωτοχρονιά του 2014 το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα Sbovoda διοργάνωσε στο Κίεβο λαμπαδηδρομία στην επέτειο για τα 105 χρόνια από την γέννηση του Stepan Bandera. Υπήρξαν γύρω στους 15.000 συμμετέχοντες.

Τα τελευταία χρόνια είναι οξυμένο το φαινόμενο της αντιπαράθεσης σχετικά με τον ρόλο του UPA και του OUN στην σύγχρονη Ουκρανική ιστορία με την Δυτική Ουκρανία να τείνει να αναγνωρίζει τις Ουκρανικές εθνικιστικές κινήσεις ως εθνικοαπελευθερωτικές και να αποκαθιστά τους επικεφαλής τους ως ήρωες, ενώ την ίδια στιγμή στην Ανατολική να θεωρούνται εγκληματίες και συνεργάτες των Ναζί.

[10] Οι Titushki είναι ομάδες μισθοφόρων τραμπούκων οι οποίοι υποστήριζαν τις μονάδες καταστολής του καθεστώτος Yanukovich, οι οποίοι εμφανίζονταν ως χούλιγκαν με στόχο την διενέργεια πράξεων που δεν έπρεπε να τις χρεωθεί η επίσημη αστυνομία.

[11] Στις 30/12/13 δημιουργήθηκαν οι πρώτες ομάδες αυτοάμυνας με σκοπό την προστασία των διαδηλωτών από τις αστυνομικές δυνάμεις. Οι ομάδες αυτοάμυνας ήταν χωρισμένες σε εκατοντάδες, με αρκετές από αυτές να είναι υπό τον έλεγχο ακροδεξιών στοιχείων. Ο «δεξιός τομέας» (Pravyi Sektor) ήταν επίσημα η 22η εκατοντάδα.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο φύλλο 26 της εφημερίδας δρόμου “Άπατρις”

(Μάης 2014)